Di Tích Kiến Trúc số 2

2a%20ktct1

CỤM PHẾ TÍCH KIẾN TRÚC SỐ 2:

Phế tích kiến trúc số 2 nằm ở tọa độ 11o 31’40’’ vĩ Bắc và 107o 23’53,3’’ kinh Đông là một cụm kiến trúc lớn có tường bao quanh nằm cách phế tích kiến trúc 1A khoảng 200m về hướng Tây theo đường chim bay, được phát hiện năm 1985. Đây là cụm kiến trúc liên hoàn trong một khuôn viên rộng chừng 2000 m2 với bốn công trình chức năng có sự tương hỗ với nhau được các nhà khoa học đánh số thứ tự là 2A, 2B, 2C, 2D, đã được tiến hành khai quật trong các năm 1994, 1996, 2000, 2001. Với kiểu kiến trúc đền tháp và nhà dài, đây là một cụm di tích tập trung nhất và hoàn chỉnh nhất.

2a%20ktct1

Phế tích kiến trúc 2A được khai quật vào mùa khô năm 1994. Đền tháp có bình đồ hình vuông 7,8m x 7,8m, cửa chính quay về hướng  Đông, ở ba phía còn lại là hệ thống các cửa giả, rất cân xứng.

Các viên gạch được xây liền khít, đế tháp và tường tháp được xây giật cấp giống như đài sen. Một điều khá đặc biệt là trên mặt ngoài tường tháp 2A có trang trí một dải hoa văn hình cánh sen chạy suốt xung quanh bốn mặt của tường tháp. Thân tháp như được mọc lên từ một bông sen khổng lồ.

Một phát hiện tiêu biểu nhất và nổi bật nhất ở kiến trúc 2A là một mi cửa bằng đá dài 2,6m rộng 0,9m và dày 0,21m. Mi cửa có trang trí năm bông sen, chạm nổi một số hình hoa lá và vân mây. Hai bên là hình lá lật uốn cong mềm mại, phía dưới được chạm nổi 05 bông sen mô tả cánh sen, đài sen hướng xuống và dải hoa văn uốn móc cong hình kỷ hà đối xứng nhau. Ngoài ra còn có hai cột đá chế tác bằng chất liệu đá màu xám đen hạt mịn, kích thước cột dài 2,27m, hai đầu cột có khối mộng tròn nhô ra 0,1m, đường kính 0,1m để gá lắp vào đế và thanh ngang cửa, cột được trang trí hết sức tinh xảo, tạo thành nhiều nấc như các vòng nhẫn quanh cột. Ở hai đầu các vòng nhẫn được tiện sâu. Gần hai đầu cột được trang trí các cánh sen xung quanh khá mềm mại, đỉnh hai đầu cột được tạo trụ tròn. Cột được chế tác đẹp hoàn chỉnh, toàn thân mài nhẵn bóng, họa tiết trang trí sắc sảo. Bên trong lòng tháp ở độ sâu 1,3m các nhà khảo cổ còn thu được 109 mảnh vàng được dát mỏng, với nhiều kích cỡ khác nhau khắc tạc hình ảnh của các vị  thần Balamon giáo, các vật linh như rùa, thú, đinh ba…

2b%20ktct1

Phế tích kiến trúc 2B cũng là một đền tháp có bình đồ hình vuông 8,3m x 8,3m. Xét về quy mô nó nhỏ hơn kiến trúc 2A. Các góc tháp được xây giật cấp khá đều, tạo cho đế tháp có hình dáng cân đối. Bên trong lòng tháp được lát gạch theo kiểu đan xen nhau. Trụ giới không được xây lớn trong lòng tháp mà chỉ là biểu tượng được xếp bằng bốn viên gạch dưới sàn tháp, sâu bên trong lòng tháp tìm thấy một số hiện vật vàng có trang trí. Phế tích kiến trúc 2B có nền móng được xây gối lên kiến trúc 2A, đây là bằng chứng cho thấy nó có thể được xây sau kiến trúc 2A.

2ckhct1

Phế tích kiến trúc 2C và 2D nằm ở phía trước kiến trúc 2A và 2B, có kiến trúc đơn giản hơn không có dấu hiệu trang trí trên mặt ngoài tường, có bình đồ hình chữ nhật. Cũng giống với các kiến trúc khác ở Cát Tiên, kiến trúc 2C có cửa quay về hướng Đông, kết cấu cân xứng, nếu không tính độ nhô ra của hệ thống cửa, mặt bằng kiến trúc chính có chiều dài 14m, rộng 8,1m. Tuy nhiên các cửa giả lại được xây dựng một cách không hợp lý so với toàn bộ cấu trúc. Nó có  thể được xây gá thêm vào chứ không bắt đầu từ trong tổng thể kiến trúc. Trong lòng kiến trúc không chôn theo hiện vật như thường thấy trong các trụ giới ở các kiến trúc 1A, 2A, 2B. Kiến trúc này được các nhà khảo cổ xác định là kiến trúc nhà dài (Mandapa).

2dktct1

Phế tích kiến trúc 2D cũng có bình đồ hình chữ nhật với tổng thể diện tích 17m x 6,88m. Căn cứ trên những dấu vết còn sót lại cho thấy nó được xây dựng qua hai giai đoạn khác nhau. Ở kiến trúc ban đầu (nửa phía Tây), nó là một kiến trúc hoàn chỉnh, các góc được xây theo chuẩn góc vuông, các viên gạch được ghép với nhau thẳng hàng theo trật tự hai viên dọc, rồi đến một viên ngang suốt theo chiều dài của tường tháp. Ở góc Đông Bắc và Đông Nam người ta sử dụng kỹ thuật bẻ góc, vát xiên và bo tròn tạo nên sự mềm mại và bề thế cho kiến trúc. Kiến trúc xây thêm lại được xây dựng theo kỹ thuật khá đơn giản xây liền mạch nhau thẳng từ dưới lên mà không giật cấp, phần xây thêm tách biệt khá rõ ràng so với kiến trúc ban đầu. Phần xây thêm cũng có cửa giả, cửa được dùng gạch ốp vào tường chứ không sử dụng kỹ thuật móc chèn như kiến trúc ban đầu. Do vậy mà tường kém bền vững. Một điều nữa trong kỹ thuật xây dựng ở kiến trúc Cát Tiên là hiện tượng trùng mạch khá nhiều. Điều này lại là một tối kỵ trong kỹ thuật xây dựng hiện nay. Có thể vì lí do này mà tường tháp ở Cát Tiên dễ bị sụp đổ? Đặc biệt là góc Đông Bắc trước cửa kiến trúc xây thêm phát hiện ngói vỡ khá tập trung. Đây là loại ngói móc, lượn cong hình cánh chim. Có thể chủ nhân xưa dùng loại ngói này để làm máng nước hoặc để lợp mái kiến trúc?

Hai kiến trúc kiểu nhà dài 2C và 2D này có thể là nhà chờ, nơi các tín đồ sửa lễ, tĩnh tâm trước khi vào làm lễ cầu nguyện ở đền tháp chính 2A và 2B. Có thể nó còn được dùng làm kho chứa lễ vật nhiều khi còn kiêm luôn chức năng là nhà bếp? Trước cửa cổng bên trái vào cụm di tích số 2 là một tháp nhỏ thờ thần Ganesa (phúc thần), qua cổng bước vào một sân rộng. Kiến trúc 2C và 2D nằm song song với nhau theo trục Đông – Tây, kiến trúc 2C mở cửa về hướng Nam còn kiến trúc 2D mở cửa về hướng Bắc cùng hướng ra sân chung được lát gạch khá phẳng.

Xung quanh cụm kiến trúc số 2 được bao bọc bởi bờ tường bao, tường khá dày được xếp gạch hai mặt, còn ở giữa tường được lèn đất đá và gạch vỡ, bờ tường này tạo nên một giới hạn thiêng khép kín cho cụm kiến trúc số 2.

Qua những hiện vật thu được cùng với phong cách nghệ thuật, hoa văn trang trí giúp các nhà khoa học đoán định niên đại của cụm kiến trúc số 2 vào khoảng thế kỷ VII – VIII sau công nguyên.

Ban Biên Tập

Để lại một bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *